ΛΟΓΟΣ

Ο Λόγος σύμφωνα με το απλό σχετικά σύστημα του στωϊκισμού ταυτίζεται ως ένα βαθμό με την Φύση δηλώνοντας την δύναμη που δίνει μορφή στην Ύλη και στα κατώτερα όντα ως λογική. Η Ύλη είναι το υποκείμενο του λόγου καθώς διαμορφώνεται και λαμβάνει προσδιορισμό από αυτόν. Ο Λόγος ως λογική ενυπάρχει στον άνθρωπο, δίνοντας του την ικανότητα να γνωρίζει τον κόσμο που διέπεται από την λογική.

Στην  σύνθετη νεοπλατωνική φιλοσοφία ο Λόγος έλαβε ένα πολύπλοκο νόημα  και σήμαινε ταυτόχρονα πολλά πράγματα: ομιλία ,λογική, αναλογία, σκέψη, αρχή, ορισμό, λογική αιτία, ρυθμίζουσα-διαμορφωτική αρχή, λογικό σχέδιο. Ο Λόγος δεν υπήρξε στον νεοπλατωνισμό μια ξεχωριστή θεϊκή βαθμίδα, αλλά δήλωνε περισσότερο  την σχέση μιας βαθμίδας με τις ανώτερες και τις κατώτερες της. Κυρίως,μάλιστα, ο Λόγος εμφανιζόταν στην υπόσταση της Ψυχής και καθόριζε την σχέση της τόσο με τις ανώτερες όσο και με τις κατώτερες βαθμίδες, αν και μερικές φορές χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει και τις σχέσεις των άλλων βαθμίδων μεταξύ τους όπως του Ενός με τον Νου.

Όταν ο Λόγος αφορούσε την σχέση της Ψυχής με τις κατώτερες της βαθμίδες ,σήμαινε το λογικό σχέδιο, την διαμορφωτική αρχή με βάση την οποία η Ψυχή (υπό μια έννοια και η Φύση) διαμορφώνει τον αισθητό κόσμο.

Όταν  ο Λόγος αφορούσε την σχέση της Ψυχής με τις Ανώτερες της υποστάσεις, σήμαινε την λογικά καθορισμένη εκδήλωση ή εξωτερίκευση  του Νου μέσω της Ψυχής. Όπως δηλαδή  ο φωνούμενος λόγος είναι εξωτερική έκφραση της εξωτερικής σκέψης(ενδιάθετου λόγου),έτσι και η Ψυχή αποτελεί λόγο του Νου ή οι ατομικές ψυχές λόγους της Καθολικής Ψυχής.

Η έννοια του Λόγου βρίσκει την εφαρμογή και την πραγμάτωσή της στην περιοχή της Ψυχής ως ενδιάμεσης βαθμίδας ανάμεσα στον Νου και την Ύλη. Η Ψυχή είναι ο Λόγος (λογικά καθορισμένη εκδήλωση)του Νου ,αφού είναι διαμορφωμένη σύμφωνα με τα πρότυπα των Ιδεών που βρίσκονται μέσα στον Νου. Εμπεριέχει μέσα της το σύνολο του Λόγου (λογικό σχέδιο, ρυθμιστική αρχή) της κατώτερης πλάσης και δίνει τους λόγους (λογικές αιτίες) στα κατώτερα της υλικά όντα. Τα υλικά αυτά όντα εμπεριέχουν μέσα τους εν είδει σπερμάτων(σπερματικοί) τους λόγους αυτούς που είναι δοσμένοι από την Ψυχή. Οι σπερματικοί αυτοί λόγοι αντιστοιχούν με τα υλικά είδη μέσω των οποίων η Φύση διαμορφώνει την Ύλη.

Σε ένα πιο πρακτικό πεδίο η πραγμάτωση της έννοιας του Λόγου μέσα στην Ψυχή δηλώνει την εννοιακή σκέψη με την οποία λειτουργεί η Ψυχή, σε αντίθεση με την ενορατική σύλληψη ,η οποία διακρίνει τον Νου.

Η περιοχή του Λόγου αποτελεί την περιοχή των μαθηματικών όντων τα οποία βρίσκονται μεταξύ των Πλατωνικών Ιδεών και των αισθητών αντικειμένων. Οι Ιδέες είναι αντιληπτές από την νόηση, από μια δηλαδή συνοπτική και ενιαία αντιληπτική διαδικασία ,ενώ οι Λόγοι  και οι μαθηματικές οντότητες γίνονται αντιληπτά από την Ψυχή μέσω της διάνοιας, δηλαδή του συλλογισμού μιας πιο σύνθετης αντιληπτικής διαδικασίας. Κάτω από την περιοχή των μαθηματικών όντων και των Λόγων βρίσκεται η περιοχή των αισθητών, τα οποία γίνονται αντιληπτά από κατώτερες αντιληπτικές διαδικασίες όπως είναι η Δόξα (δοξασία, κρίση) και η αίσθηση. Κάτω από τα αισθητά βρίσκονται οι εικόνες των αισθητών, που γίνονται αντιληπτές μέσω της εικασίας.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΔΕΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΝΟΙΑΝ ΑΠΟΡΗΜΑΤΩΝ. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΚΤΟΣ

Λόγος= ο έναρθρος λόγος διά του οποίου εκφράζεται η ενδιάθετος σκέψις. Το λογικόν η δύναμις της διανοήσεως, λογισμός, περίσκεψις, σχέσις, αναλογία, συμμετρία, λογική αιτία, δικαιολογία, περιλαμβάνει αμφοτέρας τας σημασίας και του έναρθρου λόγου και της λογικής σκέψεως. (Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας του Σταματάκου)

ΜΕΛΙΡΡΥΤΗ ΣΕΜΕΛΗ ΝΤΙΜΟΥ

Επεξεργασμένη δημιουργία φωτογραφίας άρθρου   από τον Θησέα Αιγέα

Share